De Pensiounsguide fir Lëtzebuerg

Et héiert een dacks, datt een 10 Joer zu Lëtzebuerg geschafft muss hunn, fir Usproch op eng Pensioun ze hunn. Dës Meenung ass wäit verbreet ... mee falsch! Fir datt Dir méi kloer gesitt, hu mir d’Haaptfroe ronderëm dëse Moment am Liewen, dee fir jiddweree wichteg ass a vu villen ongedëlleg erwaart gëtt, zesummegestallt.

Fir d’alleréischt muss een ënnerscheeden tëschent dem allgemenge Regimm, dee fir d’Salariéen aus der Privatwirtschaft gëllt, an dem spezielle Regimm (respektiv speziellen Iwwergangsregimm fir d’Fonctionnairen, déi virum 01.01.1999 ugefaangen hu mat schaffen), dee fir d’Beamten aus dem ëffentlechen Déngscht, vun de Gemengen a vun der Lëtzebuerger Eisebunnsgesellschaft (CFL) gëllt. 

Mir ginn hei op d’Specificitéite vum allgemenge Regimm an. 

De Lëtzebuerger Pensiounssystem baséiert um Prinzip vun der Solidaritéit: D’Salariéen, déi schaffen, cotiséiere fir déi, déi aktuell an der Pensioun sinn. Hei schwätzt een och vum Ëmlagesystem. Nieft dem Ausbezuele vun de lafende Pensioune gesäit de System eng „Kompensatiounsreserv“  vir: E Sécherheetspolster, deen ëmmer 1,5 Mol méi héich si muss ewéi de Montant vun de Pensiounen, déi an engem Joer ausbezuelt ginn. Firwat? Fir och schwiereg Zäiten, wéi eng schwéier Wirtschaftskris, bewältegen ze kënnen. 2023 louch d’Reserv bei 4,25 Mol dem Montant vun de Joresprestatiounen, wat drop hindeit, datt den aktuelle Pensiounssystem scheinbar bei gudder Gesondheet ass.

Och wann dës Zuelen eng aktuell gënschteg Situatioun weisen, verstoppt sech dohannert awer mëttelfristeg eng méi beonrouegend Realitéit. Souguer mat der Aféierung vun der Reform vun 2025, déi d’Tragfäegkeet vum System verlängere sollt, ginn d’Cotisatioune vun 2029 un net méi duer, fir all d’Pensiounen auszebezuelen an et muss deemno op d’Reserven zeréckgegraff ginn.  Den aktuelle Projektiounen no kéinten dës Reserven – egal wéi confortabel se haut ausgesinn – bis 2048 opgebraucht sinn, wa keng zousätzlech Moossname getraff ginn. 

Zu Lëtzebuerg läit den Alter, an deem Dir vum gesetzleche Standpunkt hier an d’Pensioun goe kënnt, bei 65 Joer. Dofir muss een insgesamt (Zäitraim vun der obligatorescher, Weider-, fakultativer oder retroaktiver Versécherung zesummegerechent) op d’mannst 10 Joer (120 Méint) zu Lëtzebuerg oder an engem anere Land vun der Europäescher Unioun geschafft a cotiséiert hunn. Et muss een och op d’mannst 12 Méint zu Lëtzebuerg geschafft a cotiséiert hunn.

Wann d’Bedéngung vun 12 Méint Schaffen zu Lëtzebuerg net erfëllt ass, kënnt Dir zu Lëtzebuerg keng Pensioun kréien.

Ënner gewësse Bedéngungen ass et méiglech, eng virzäiteg Demande ze maachen : 

• mat 57 Joer, wann Dir op d’mannst 480 Méint (40 Joer) geschafft an an d’obligatoresch Versécherung abezuelt hutt;
• mat 60 Joer, wann:
  • Dir insgesamt 480 Méint (40 Joer) urechebar Perioden opweises hutt (obligatoresch, fakultativ a Weiderversécherungsperioden, Nokafperioden an Ergänzungsperioden, genee ewéi Studiejoren), d. h. Perioden, wärend deenen Dir als Salarié oder Independant geschafft hutt, a Perioden, déi mat dëse gläichgestallt sinn; an
  • an dësem Total op d’mannst 120 Méint (10 Joer) obligatoresch, fakultativ, Weiderversécherungs- oder Nokafperioden enthale sinn.

Remark: D’Periode vum Congé de maternité a vum Congé parental gi bei der Berechnung vun der Versécherungsdauer wéi obligatoresch Versécherungsperioden ugerechent, dat gëllt och bei der Demande fir eng virzäiteg Pensioun.

E klenge Lexikon vun de Versécherungsperioden: 

• D’Periode vun der obligatorescher Versécherung: Zäitraim vu berufflecher Aktivitéit, oder déi als esou Zäitraim ugesi ginn, wärend deenen Dir Är Cotisatiounen abezuelt.
• D’Weiderversécherungsperioden: Zäitraim, wärend deenen Dir Är Pensiounsversécherung weiderféieren oder ergänze kënnt, wann Dir op déi lescht 3 Joer gekuckt op d’mannst 12 Méint verséchert waart, éier Dir Är obligatoresch Versécherung verluer (oder Är Aktivitéit reduzéiert) hutt.
• D’Periode vun der fakultativer Versécherung: Zäitraim, wärend deenen Dir Iech fräiwëlleg verséchere kënnt, wann Dir bestëmmte Bedéngungen erfëllt (besonnesch a Bezuch op de Wunnsëtz zu Lëtzebuerg an d’Affiliatioun am Virfeld), wann Dir Är berufflech Aktivitéit aus familiäre Grënn opgitt oder reduzéiert.
• D’Nokafperioden: Verschidde Periode ginn net fir d’Pensioun berücksichtegt (dorënner zum Beispill: eng Ënnerbriechung oder eng Reduktioun vun der Aktivitéit, fir sech ëm Är Famill ze këmmeren, oder eng net ofgedeckte Period nom Verloosse vun engem Pensiounssystem am Ausland). Dir kënnt eng Demande areechen, fir dës Perioden urechnen ze loossen, andeem Dir nodréiglech Cotisatioune bezuelt: Dat nennt een dann e retroaktive Kaf oder Nokaf.

D’Pensioun kritt een net automatesch. Et muss ee selwer eng Demande bei der Caisse nationale d’assurance pension (CNAP) areechen, an dat e puer Méint virum geplangten Antrëtt an d’Pensioun – souguer wann ee mat 65 Joer an d’Pensioun geet. Et gi verschidde Formulairë fir d’Demande, jee nodeem, a wéi enger Situatioun Dir Iech befannt. 

Wann Dir Frontalier sidd, sollt Dir Är Demande am beschte bei der zoustänneger Ariichtung vun Ärem Wunnland areechen. Déi reecht dann Ären Dossier un d’Institutioun vun deem leschte Memberstaat, deem seng gesetzlech Virschrëften ënner Ëmstänn uwendbar waren, weider. 

Wann Dir wärend Ärem Beruffsliewen an e puer Länner vun der Europäescher Unioun, dorënner Lëtzebuerg, geschafft hutt, kënnt Dir am Prinzip vun all dëse Länner eng Pensioun kréien. D’Héicht vun dëser Pensioun gëtt op der Basis vun der Schaffdauer berechent. Dëse Prinzip nennt sech Prinzip vum Zesummerechne vun de Versécherungsperioden. 

D’Héicht vun Ärer Pensioun gëtt op der Basis vun der Unzuel u Joren, déi Dir geschafft hutt an den abezuelte Cotisatioune berechent. Zesumme bilden dës Elementer déi sou genannt „Versécherungskarriär“. Si setzt sech zesummen aus Perioden, an deene Cotisatioune bezuelt ginn, a Perioden, an deenen (bedéngt duerch Invaliditéit, Studien, Kannererzéiung asw.) keng Cotisatioune bezuelt ginn, an déi een och Ergänzungsperioden nennt.

Zu Lëtzebuerg loung d’Mindestpensioun pro Mount fir 40 Joer zum 1. Mee 2025 bei 2.350,89 Euro brutto. Gëtt dëse Betrag trotz de pauschalen a proportionellen Erhéijungen net erreecht, da kritt Dir e Complement.

Vu 55 Joer un ass am Karriärsrelevé, deen all Salarié all Joer kritt, den estiméierte Montant vun der Pensioun (dee weeder d’Ergänzungsperioden nach d’Perioden, wärend deenen Dir an Zukunft nach cotiséiere wäert, enthält) opgefouert. 

Dir kënnt och vu 55 Joer u bei der CNAP eng offiziell Schätzung vun Ärer Pensioun ufroen. Well aktuell awer Ännerungen um Gesetz en cours sinn (kuckt och den encadréierten Text iwwer déi lafend Pensiounsreform), ass d’CNAP den Ament awer net an der Lag, den Demandë fir eng Schätzung nozekommen.

An dësem Kontext stellt Iech LALUX en intelligente Simulator zur Verfügung, dee speziell entwéckelt gouf, fir Är Pensioun ze schätzen. Dank der OCR-Technologie braucht Dir nëmmen Äre Karriärsrelevé vun der CNAP anzescannen, fir an e puer Sekonnen eng personaliséiert Schätzung vun der Héicht vun Ärer Pensioun ze kréien.

Dësen innovativen Tool ass e gudde Partner un Ärer Säit, fir den Auswierkunge vun de Pensiounsreforme virzegräifen an Är Strategie am Beräich vun der Virsuerg haut schonn unzepassen an esou Äre Liewensstandard bäibehalen ze kënnen, wann Dir an d’Pensioun gitt.

Fir d’„baby years“ ass et, ënner bestëmmte Bedéngungen, méiglech, dës Zäitraim unerkennen ze loossen, fir se mat obligatoresche Versécherungsperiode gläichzestellen. Heifir mussen d’Elteren eng gemeinsam Demande areechen, fir festzeleeën, wie vun hinnen dovunner profitéiert, oder fir se opzedeelen. Dës Demande ka fréistens agereecht ginn, wann d’Kand 4 Joer al ass a spéitstens beim Ufroe vun der Pensioun (duerno ass et ze spéit). Dëse Virgang ass gratis. 

Et gëtt och nach eng aner Méiglechkeet, Perioden, an deenen net cotiséiert gouf, unerkennen ze loossen, nämlech de réckwierkende Kaf oder Nokaf. An dësem Fall kann de Versécherten iwwert d’Abezuele vu Cotisatiounen, déi op engem Referenzakommes berechent ginn, verschidde Perioden nokafen, fir datt se als cotiséiert Periode gëllen. 

De Choix tëschent dësen zwee Dispositiffen hänkt vu verschiddene Facteuren of, ënner anerem vun de jeeweilege Bedéngungen: d’Unerkennung vun de „baby years“ ass nëmme fir Eltere méiglech, déi streng Krittären erfëllen, wärend den Nokaf méi Flexibilitéit bitt, dofir awer e Präis huet.

Och Studien- oder Beruffsausbildungsperiode kënne bei der Berechnung vun der Karriär als Ergänzungsperioden ugerechent ginn, wa se tëschent 18 a 27 Joer absolvéiert goufen. Dës Perioden ëmfaassen: Studien am Secondaire, op der Héichschoul oder Universitéit, Owescoursë fir Erwuessener an déi obligatoresch Stagen, déi am Kader vum Léierprogramm virgesi sinn. Fir unerkannt kënnen ze ginn, musse si verschidde Konditiounen erfëllen, ënner anerem net remuneréiert gewiescht sinn.